Anafilaksja – szybka powtórka
•8 sierpnia 2025•
Lato to dobry moment na przypomnienie najważniejszych informacji o leczeniu anafilaksji.
Podstawowym leczeniem anafilaksji jest podaż adrenaliny. Podajemy ją domięśniowo – 500 mcg u dorosłych, a u dzieci 10 mcg/kg (maks. 500 mcg).
Ważnym elementem działania adrenaliny jest hamowanie degranulacji mastocytów i uwalniania mediatorów anafilaksji. Dzięki temu adrenalina działa nie tylko na naczynia i serce, ale także jak wybitny lek przeciwalergiczny. Co z tego wynika? Z podażą adrenaliny nie czekamy na spadek ciśnienia i objawy wstrząsu, ale jeśli tylko widzimy gwałtownie postępującą reakcję alergiczną, to już warto podać adrenalinę!
Niestety nie ma kwartału, abyśmy nie trafili na anafilaksję leczoną sterydem i lekiem antyhistaminowym, bo „jeszcze nie jest tak źle”.
Po adrenalinie obserwujemy pacjenta przed wypisem:
- 4 godziny, jeśli wystarczyła jedna dawka, nie było wstrząsu i pacjent szybko się poprawił,
- 12-24 godziny, jeśli adrenalinę należało powtarzać lub wystąpił wstrząs.
Zakres obserwacji jest tak naprawdę dyskusyjny i zależy od ryzyka nawrotu objawów (reakcji dwufazowej), na co największe ryzyko jest w pierwszej dobie, choć to ryzyko jest trudne do realnego ustalenia. Dlatego my bierzemy mocno pod uwagę współpracę z pacjentem i podejmujemy decyzję wspólnie. Każdy wypisywany pacjent wie, że musi się obserwować, a poczucie nawracania objawów oznacza pilny powrót na SOR.
Dodatkowo, poza adrenaliną, można pacjentom podawać płyny, zależnie od potrzeb.
Sterydy podawano licząc na to, że zmniejszą ryzyko reakcji dwufazowej, ale brak na to dowodów i nie ma zaleceń, by dawać je rutynowo.
Leki antyhistaminowe u pacjentów leczonych adrenaliną zasadniczo nic nie wnoszą, a popularna klemastyna może powodować senność. Szkodliwość jest niska, natomiast najważniejsze, by nie rezygnować z adrenaliny tam, gdzie jest wskazana.
Po zakończeniu obserwacji wszyscy pacjenci powinni otrzymać receptę na adrenalinę w autostrzykawce oraz zalecenia dotyczące dalszego postępowania i unikania czynników wywołujących.
- ASCIA Guidelines – Acute Management of Anaphylaxis
- A Clinical Practice Guideline for the Emergency Management of Anaphylaxis (2020)
- Li X, Ma Q, Yin J, et al. Frontiers in Pharmacology. 2022;13:845689.
- Wilderness Medical Society Clinical Practice Guidelines on Anaphylaxis
- Gaudio FG, Johnson DE, DiLorenzo K, et al. Wilderness & Environmental Medicine. 2022;33(1):75-91.
- Duration of Observation for Detecting a Biphasic Reaction in Anaphylaxis: A Meta-Analysis
- Kim TH, Yoon SH, Hong H, et al. International Archives of Allergy and Immunology. 2019;179(1):31-36.
- Glucocorticoids and Rates of Biphasic Reactions in Patients With Adrenaline-Treated Anaphylaxis: A Propensity Score Matching Analysis
