Najnowsze trendy w medycynie ratunkowej – podsumowanie EUSEM 2025

Jan JasińskiPrzez Jan Jasiński•26 listopada 2025•

EUSEM to najważniejszy kongres medycyny ratunkowej odbywający się w Europie. Tegoroczna edycja odbyła się w Wiedniu. Przedstawicielem Twojego Dyżuru na miejscu był Jan Jasiński, który jako jeden z ponad 3600 medyków z Europy i reszty świata odwiedził VIECON – Vienna Congress & Convention Center między 27 września a 1 października.

Kongres przekazał wiele bardzo cennej wiedzy, więc postanowiliśmy podzielić się najciekawszymi obserwacjami i wnioskami, które mogą znaleźć zastosowanie w codziennej praktyce.

 

1. Główne tematy i trendy

 

W tym roku wyraźnie zarysowały się tematy związane z:

  • optymalizacją procesu decyzyjnego,
  • personalizacją opieki dla pacjentów geriatrycznych,
  • integracją nowoczesnych technologii w codzienną praktykę SOR.

Wiele sesji koncentrowało się na poszukiwaniu równowagi między standardami postępowania a indywidualnym podejściem do pacjenta.

Coraz wyraźniej widać, że praca SOR-u jest postrzegana jako zorganizowany proces, a nie chaos. Stąd z roku na rok przybywa sesji poświęconych takim problemom jak boarding, LWBS, handover czy burnout.

 

2. Precourse – EM Core Competencies

 

Zobacz też:

 

Kurs EM Core Competencies organizowany przez szwedzki LUCEM (we współpracy z EUSEM: https://www.emcc.nu/) był oferowany jako jednodniowy precourse (jeden z wielu na EUSEM) i obejmował kilka tematów z szerokiej gamy zagadnień poruszanych podczas pełnych edycji (pełna lista dostępna na stronie).

Sposób prowadzenia zajęć jasno pokazywał ogromne doświadczenie instruktorów w szkoleniu rezydentów MR. W ciągu 8 godzin uczestnicy przeszli drogę od podziału ról w trauma teamie, przez symulację cięcia perimortem na balonie, aż do wizualnej prezentacji procesów w kanałach półkolistych podczas manewrów repozycyjnych.

 

Krótki podgląd z precourse: podział ról w zespole

 

3. Pediatric Emergency Medicine

 

Zobacz też:

 

Dzieci zajęły całą sesję na kongresie. Nic dziwnego – choć w Polsce wielu lekarzy pracujących ostrodyżurowo stara się zajmować tylko dorosłymi, za granicą normalne jest, że w kompetencjach lekarza oddziału ratunkowego są zarówno dorośli, jak i dzieci.

Slajdy wspierające: Bacterial Meningitis Score i różnice w urazach pediatrycznych.

 

3.1. Zakażenia OUN u dzieci

Wykład dotyczący zakażeń OUN u dzieci przedstawił istotny wniosek: ocena kliniczna dziecka ma pierwszeństwo przed wynikami badań laboratoryjnych.

  • Wartości CRP i leukocytów mogą pozostawać w granicach normy nawet przy ciężkiej infekcji OUN – zjawisko to występuje częściej, niż powszechnie uznaje się w praktyce klinicznej.
  • Prokalcytonina wykazuje nieco lepszą wartość diagnostyczną (prelegenci określili ją jako „najlepsze narzędzie, jakim dysponujemy”), jednak również nie jest ona w pełni wiarygodna.

Kluczowe przesłanie: obraz kliniczny dziecka przeważa nad prawidłowymi wartościami markerów zapalnych.

Objawy oponowe

Podkreślono, że objawy oponowe u małych dzieci charakteryzują się niską czułością diagnostyczną – sztywność karku czy objaw Brudzińskiego należy ocenić, jednak ich brak nie wyklucza zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych (szczególnie o etiologii aseptycznej).

Bacterial Meningitis Score

Przedstawiono Bacterial Meningitis Score (MDCalc, opis badania) jako użyteczne narzędzie do stratyfikacji ryzyka bakteryjnego zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych u dzieci. System punktacji opiera się na kilku prostych kryteriach klinicznych i laboratoryjnych.

Istotne ograniczenie: skala nie znajduje zastosowania u dzieci z boreliozą.

 

3.2. Urazy pediatryczne

Następnie omówiono urazy u dzieci. U dzieci:

  • proporcjonalnie większa głowa,
  • bardziej elastyczne struktury ciała

powodują, że energia uderzenia rozchodzi się w odmienny sposób. Mechanizm urazu identyczny jak u dorosłego może skutkować zupełnie innym wzorcem obrażeń u pacjenta pediatrycznego.

W praktyce klinicznej tendencja do oceny urazu według wzorców dorosłych może prowadzić do pominięcia istotnych obrażeń.

 

3.3. ECMO u dzieci po urazach

Prelegentka omówiła również ECMO w pediatrii pourazowej – zagadnienie wysoce specjalistyczne, wykraczające poza zakres codziennej praktyki większości uczestników.

Podczas gdy ECMO u pacjentów dorosłych stopniowo znajduje zastosowanie (hipotermia terapeutyczna, masywna zatorowość płucna), ECMO u dzieci z urazem wielonarządowym pozostaje domeną wysoko specjalistycznych ośrodków, szczególnie w kontekście polskiej rzeczywistości medycznej.

 

3.4. Komfort małego pacjenta

Wartościowy fragment sesji dotyczył komfortu małego pacjenta podczas procedur medycznych. Pediatra z Izraela przedstawiła praktyczne rozwiązania możliwe do wdrożenia w warunkach SOR:

  • ochronniki słuchu podczas cięcia opatrunku gipsowego – dzieci wykazują znaczący lęk przed głośnym dźwiękiem piły oscylacyjnej; zastosowanie ochronników słuchu istotnie redukuje dyskomfort pacjenta (metoda z powodzeniem stosowana w naszym ośrodku),
  • urządzenie Buzzy – wibracyjno-kriogeniczne urządzenie aplikowane nad miejscem planowanego wkłucia; mechanizm działania opiera się na bramkowej teorii bólu – wibracje wraz z bodźcem termicznym redukują percepcję bólu; urządzenie znajduje szerokie zastosowanie w pediatrii australijskiej,
  • krem EMLA – miejscowe znieczulenie przed procedurami inwazyjnymi; ograniczeniem pozostaje czas potrzebny do uzyskania efektu terapeutycznego.

Wybrane rozwiązania można wprowadzić przy ograniczonych nakładach finansowych. Zakup urządzenia Buzzy z budżetu oddziałowego wydaje się realny. Nawet gdyby efekt był częściowo związany z dystrakcją uwagi, korzyść terapeutyczna uzasadnia inwestycję.

Sesja ukazała humanistyczny wymiar medycyny ratunkowej w pediatrii – aspekt często pomijany w rutynie klinicznej skoncentrowanej na procedurach i protokołach, podczas gdy dla pacjenta pediatrycznego całe doświadczenie wizyty w SOR może mieć charakter traumatyczny.

 

4. Drogi oddechowe i intubacja

 

Zobacz też:

 

Dr Gregor Prosen ze Słowenii (szeroko opisywany m.in. tutaj: https://litfl.com/jellybean-083-with-gregor-prosen/) przedstawił wykład mocno podkreślający istotę konikotomii w zarządzaniu drogami oddechowymi.

 

4.1. Konikotomia – nie porażka

Kluczowe przesłanie: konikotomia to nie porażka wentylacji, tylko jedna z metod udrażniania dróg oddechowych – jeśli jest wskazana, należy ją wykonać.

Jeśli nacięcie zostanie wykonane nieco poniżej optymalnego miejsca, chirurg może to skorygować wtórnie. Istotne jest odejście od postrzegania konikotomii jako ostateczności, ponieważ zwlekanie z jej wykonaniem może zagrażać życiu pacjenta.

 

4.2. Wentylacja przed intubacją i „zasada 90”

Duży nacisk położono na optymalną wentylację przed intubacją. Jeśli dostępni są członkowie zespołu, wentylacja workiem powinna być prowadzona przez dwie osoby:

  • jedna stabilizuje maskę oboma rękami,
  • druga wentyluje.

Badania (Otten, David et al. Annals of Emergency Medicine; Hart, Danielle et al. Journal of Emergency Medicine) wykazują istotną poprawę utlenowania pacjenta przy zastosowaniu tej techniki.

Przedstawiono również „zasadę 90” jako algorytm przygotowania do RSI:

  • ciśnienie skurczowe > 90 mmHg,
  • saturacja > 90%,
  • czas na intubację < 90 sekund,
  • skuteczność pierwszego podejścia > 90%.

 

4.3. RSI, DSI, BSI, KOBI, SALAD

Omówiono różne warianty sekwencyjnej intubacji:

  • RSI – klasyczne podejście z szybkim podaniem leków bez wentylacji wstępnej,
  • DSI – intubacja opóźniona; sedacja ketaminą umożliwiająca dotlenienie pacjenta przed intubacją,
  • BSI – zastosowanie NIV dwupoziomowej (BiPAP) z częstością oddechów zapasowych tuż przed intubacją (EMCrit) – celem jest maksymalne utlenowanie i odciążenie oddechowe przed laryngoskopią,
  • KOBI – intubacja na spontanicznym oddechu z użyciem ketaminy w dawce dysocjującej (EMCrit, EM Updates).

Omówiono również technikę SALAD – aktywne odsysanie podczas laryngoskopii w przypadku „zanieczyszczonych dróg oddechowych” (krew, wymiociny) (LITFL, EMCrit). Na warsztatach przedstawiono specjalistyczny trenażer do SALAD, który można skonstruować z dostępnych materiałów – „S.A.L.A.D. intubation technique” by Dr Jim Du Canto (znany również z konstrukcji ssaka Du Canto).

 

4.4. Bougie i bierna oksygenacja

Podkreślono znaczenie bougie podczas pierwszego podejścia do intubacji. Dr Prosen przedstawił dowody z badań randomizowanych wskazujące na bougie jako standard pierwszego wyboru (RCT JAMA 2018: Driver et al., omówienie First10EM).

Na zakończenie sesji omówiono kontrowersję dotyczącą biernej oksygenacji wąsami tlenowymi podczas intubacji. Przytoczono przegląd Cochrane z 2023, który wykazał, że rutynowe podawanie tlenu przez wąsy podczas bezdechu nie zmienia istotnie częstości powikłań przy intubacji. Stanowi to zaskoczenie w kontekście wcześniejszych badań sugerujących korzyści w zapobieganiu desaturacji (BMC Research Notes 2025, CEEM 2023).

Jak widać, temat pozostaje kontrowersyjny – warto zweryfikować, jaki standard obowiązuje w danym ośrodku.

 

5. OZW i zatorowość płucna – skale ryzyka a rozumowanie kliniczne

 

Zobacz też:

Sesja poświęcona OZW i PE koncentrowała się na rozsądnej stratyfikacji ryzyka i unikaniu pułapek diagnostycznych.

 

5.1. Skale ryzyka i „acceptable miss rate”

Prof. Peacock przedstawił dane na temat łączenia dynamiki troponin ze skalami ryzyka. Podkreślił, że skale GRACE, HEART są bardziej wartościowe niż nieokreślony wynik „EKG niespecyficzne” – zamiast uspokajać się oceną elektrokardiograficzną, należy stosować kalkulatory ryzyka.

Interesującym zagadnieniem był „acceptable miss rate” – odsetek groźnych diagnoz, który może zostać nierozpoznany przy pierwszym badaniu:

  • dla lekarzy medycyny ratunkowej: ok. 1%,
  • dla kardiologów: ok. 10%.

Różnica wynika z innych warunków pracy – kardiolodzy prowadzą obserwację pacjenta, natomiast na SOR decyzje trzeba podejmować natychmiast. Według Peacocka HEART Score okazał się najbardziej użyteczną skalą w ocenie pacjentów z bólem w klatce piersiowej.

 

5.2. Troponiny – znaczenie lokalnego testu

Przedstawiono ważną rekomendację praktyczną: znajomość charakterystyki lokalnego testu troponin.

Różne placówki używają testów odmiennych producentów, o różnej czułości i punktach odcięcia. Wskazano stronę IFCC (IFCC Cardiac Troponin Assays), gdzie zebrano charakterystyki testów troponin wysokoczułych. Rzadko zwraca się uwagę na:

  • czułość lokalnego testu,
  • współczynnik zmienności (coefficient of variation) przy danej wartości,

co może istotnie wpływać na interpretację zmiany stężenia troponiny.

 

5.3. NSTEMI u pacjentów starszych

Omówiono również NSTEMI u osób starszych. Przypomniano standardowe postępowanie (DAPT, heparyna, beta-blokery). Przywołano wyniki badania SENIOR-RITA (NEJM 2015), które wykazało, że u pacjentów ≥80 lat z NSTEMI inwazyjne leczenie (PCI) nie dawało przewagi nad strategią zachowawczą.

Wyniki te sugerują potrzebę bardziej selektywnego podejścia do koronarografii u starszych pacjentów z wysokim ryzykiem proceduralnym.

 

5.4. Zatorowość płucna – skale, angio-TK i naddiagnostyka

W temacie PE omówiono skale predykcyjne (Wells, Geneva, YEARS, PESI/sPESI), podkreślając, że ich wartość jest porównywalna z oceną doświadczonego klinicysty. Skale powinny wspierać, a nie zastępować rozumowanie kliniczne.

Dr Pierre Freund przedstawił analizę dotyczącą nadużywania angio-TK w podejrzeniu PE. Dane pokazują, że liczba badań angio-TK wzrosła dramatycznie od początku XXI wieku, podczas gdy śmiertelność z powodu PE pozostała bez zmian. Sugeruje to:

  • możliwość naddiagnostyki i leczenia zatorów nieistotnych klinicznie,
  • jednoczesne narażanie pacjentów na promieniowanie i powikłania związane z kontrastem.

Freund zaproponował ocenę praktyki klinicznej poprzez „missed PE ratio”. Według analiz międzynarodowych optymalny wskaźnik wynosi około 1,8%:

  • wartość niższa może świadczyć o naddiagnostyce,
  • wartość wyższa – o niedodiagnozowaniu.

 

5.5. Strategie ograniczania angio-TK i omdlenia

Przedstawiono strategie ograniczenia nadmiernego stosowania angio-TK:

  • podwyższenie progu D-dimeru – algorytm YEARS (Lancet 2017) u pacjentów niskiego ryzyka przyjmuje wartość D-dimer < 1000 ng/ml za ujemną (zamiast standardowych 500 ng/ml),
  • stosowanie wiekowo zależnego D-dimeru (wzór: 10 × wiek dla osób >50 lat), jak w badaniu ADJUST-PE (JAMA 2014),
  • przypomnienie o PERC rule (MDCalc PERC).

Podkreślono, że nie każdy pacjent z omdleniem wymaga angio-TK, a TK głowy nie jest elementem rutynowej diagnostyki omdlenia (wykonuje się je tylko przy podejrzeniu urazu głowy).

Zalecono, aby każdy pacjent >40 lat z niewyjaśnionym omdleniem miał wykonaną stymulację zatoki szyjnej podczas diagnostyki, zgodnie z wytycznymi ESC z 2018 roku (ESC Guidelines on Syncope).

Wspomniano również o „smashed face sign” – potłuczona twarz po omdleniu może sugerować poważną przyczynę kardiologiczną lub neurologiczną (brak czasu na reakcję obronną).

 

6. Clinical Frailty Scale (CFS) – decyzje terapeutyczne

 

Zobacz też:

 

Clinical Frailty Scale (CFS) to 9-stopniowa skala oceny stanu funkcjonalnego pacjenta, gdzie:

  • 1 oznacza pełną sprawność,
  • 9 – terminalne stadium choroby.

Skala była często przywoływana podczas sesji poświęconych pacjentom geriatrycznym.

Podczas praktycznej symulacji z lekarką z Holandii oceniono pacjentkę na CFS 8. W odpowiedzi na tę ocenę koleżanka stwierdziła, że przy CFS 8 wskazane jest przede wszystkim leczenie objawowe i opieka paliatywna.

To podejście kontrastuje z praktyką w polskich szpitalach, gdzie częściej podejmuje się intensywne leczenie (wentylacja mechaniczna, wazopresory, przyjęcie na OIOM) niezależnie od wyjściowego stanu funkcjonalnego pacjenta.

CFS umożliwia:

  • obiektywizację decyzji o proporcjonalności leczenia u pacjentów, którzy nie rokują odzyskania dobrej jakości życia,
  • usprawnienie komunikacji między zespołami medycznymi,
  • ułatwienie rozmów z rodzinami pacjentów.

Skala jest dostępna na MDCalc oraz w oryginalnej publikacji Rockwooda et al. w CMAJ 2005. W wytycznych ESC dotyczących leczenia pacjentów starszych z zespołami ostrymi (ESC Guidelines) CFS jest wskazywana jako narzędzie wspierające decyzje kliniczne.

 

7. Usprawnienia w przekazaniach pacjentów (handover)

 

Zobacz też:

 

Przekazanie pacjenta – zmiana dyżuru, oddanie chorego na inny oddział, transport z SOR na OIT – to jeden z najbardziej krytycznych momentów w opiece medycznej. Błędy w przekazaniach stanowią problem globalny.

Wykład lekarki z Toronto (z zespołu Davida Carra) pokazał, że nawet w renomowanych ośrodkach, takich jak Mayo Clinic, zdarzają się błędy komunikacyjne podczas handoverów.

Prelegentka podkreślała, że przekazywanie pacjenta to umiejętność, którą należy systematycznie ćwiczyć i doskonalić. Proponowane rozwiązania:

  • zapewnienie odpowiednich warunków (cisza, dedykowane miejsce) do przekazania,
  • wprowadzenie ustrukturyzowanego schematu (np. SBAR – Situation, Background, Assessment, Recommendation),
  • unikanie nadmiaru nieistotnych informacji (information bloat).

Badania pokazują, że standaryzacja procesu handover może znacząco zmniejszyć liczbę błędów medycznych (BMJ Quality & Safety 2012).

W praktyce klinicznej w Polsce przekazania często odbywają się w nieodpowiednich warunkach – na korytarzu, przy pacjencie lub między innymi pilnymi czynnościami. Wprowadzenie standardu przekazywania informacji z wykorzystaniem sprawdzonych schematów komunikacyjnych mogłoby istotnie poprawić bezpieczeństwo pacjentów.

 

7.1. HERS – Hybrid Emergency Room System

Interesującym rozwiązaniem prezentowanym na konferencji była koncepcja HERS (Hybrid Emergency Room System), czyli hybrydowej sali resuscytacyjnej. W niektórych ośrodkach w Tokio oraz w Stanach Zjednoczonych powstały stanowiska resuscytacyjne wyposażone zarówno w tomograf komputerowy, jak i sprzęt do interwencji chirurgicznych.

Dzięki temu pacjent urazowy:

  • od momentu przyjęcia,
  • do zaopatrzenia krwotoku wewnątrzbrzusznego

nie opuszcza jednego pomieszczenia. Minimalizacja transportów i przekazań przekłada się na oszczędność czasu oraz mniejsze ryzyko utraty istotnych informacji klinicznych.

Dane z japońskich ośrodków wykazały, że wprowadzenie hybrydowej sali resuscytacyjnej zmniejszyło zapotrzebowanie na transfuzje u pacjentów pourazowych, prawdopodobnie dzięki szybszemu opanowaniu krwawienia (Injury 2020).

Choć takie rozwiązanie wydaje się futurystyczne, w perspektywie krajowej możliwe jest wdrożenie podstawowych standardów komunikacji – np. krótkiej checklisty do przekazań na oddziały, zawierającej najważniejsze informacje o pacjencie w ustrukturyzowanej formie.

 

8. Analgezja i sedacja proceduralna – nowe spojrzenie

 

Zobacz też:

 

Wtorkowy blok konferencji przyniósł konkretne wskazówki dotyczące leczenia bólu i sedacji proceduralnej na SOR.

 

8.1. Eskalacja analgezji

W zakresie eskalacji analgezji przypomniano podstawowe zasady. Przykład: brak wskazań do rutynowego podawania IPP z NLPZ – u młodych, zdrowych pacjentów ryzyko działań niepożądanych IPP przewyższa korzyść, a same NLPZ (podawane doraźnie na SOR) mają niskie ryzyko wywołania poważnej choroby wrzodowej (Cochrane – IPP i NLPZ).

Wykładowcy podkreślali: żadnych opioidów domięśniowo.

Morfina i.m. nie działa szybciej niż p.o., natomiast wchłanianie jest nieprzewidywalne. Jeśli opioid – to dożylnie i z miareczkowaniem dawki, zamiast podawania dużego bolusa (ACEP – leczenie ostrego bólu).

 

8.2. Tramadol – „tramaDON’T”

W kontekście tramadolu padło określenie „tramaDON’T”. Wykładowcy sugerowali, by tramadol wyrzucić ze schematów ostrego bólu, traktując go raczej jako lek o działaniu serotoninergicznym (SNRI/SSRI) z potencjałem działań niepożądanych niż jako typowy opioid (Tox & Hound – TramaDONT, REBEL EM – przegląd).

W warunkach SOR tramadol można uznać za lek przestarzały.

 

8.3. Sedacja proceduralna, kapnografia, ketamina w nebulizacji

W wykładach o leczeniu bólu i sedacji podkreślano znaczenie:

  • ujednoliconego języka oceny głębokości sedacji (np. RASS),
  • wykorzystania checklist – co zwiększa przewidywalność sedacji i bezpieczeństwo analgezji.

Metaanaliza Cochrane nie wykazała jednoznacznych korzyści z rutynowej kapnografii w każdej sedacji, co wspiera podejście oparte na lokalnej polityce klinicznej (RASS – MDCalc, LUCEM – checklisty, Cochrane – kapnografia w PSA).

Interesującym kierunkiem rozwoju jest ketamina w nebulizacji, której poświęca się coraz więcej uwagi w literaturze. Należy jednak pamiętać o bezpieczeństwie personelu (przegląd 2025, badania dawki).

 

9. Znieczulenia regionalne i aspekty organizacyjne

 

Zobacz też:

 

Fińscy koledzy przedstawili blokady nerwów jako codzienny element analgezji na SOR. W ich ośrodkach blokada nerwu udowego w złamaniu szyjki kości udowej jest rutynową procedurą wykonywaną przez lekarzy ratunkowych, co znacząco poprawia komfort pacjentów i zmniejsza zapotrzebowanie na opioidy.

Podczas sesji przedstawiono trzy główne techniki blokad w urazach biodra:

  • blokada nerwu udowego (femoral nerve block) – klasyczna technika, stosunkowo prosta do wykonania pod kontrolą USG,
  • blokada przestrzeni powięziowej biodrowej (fascia iliaca compartment block, FICB) – zapewnia szersze pole znieczulenia, obejmując również nerw skórny boczny uda,
  • blokada grupy nerwów okołotorebkowych (pericapsular nerve group block, PENG) – nowsza technika, ukierunkowana specyficznie na unerwienie torebki stawu biodrowego.

Literatura potwierdza, że blokady obwodowe w złamaniach bliższego końca kości udowej:

  • poprawiają kontrolę bólu,
  • zmniejszają ryzyko majaczenia,
  • zmniejszają ryzyko powikłań płucnych u starszych pacjentów (JAMA – technika blokady).

 

9.1. Warunki wdrożenia w polskich ośrodkach

Wdrożenie blokad regionalnych w polskich ośrodkach wymaga:

  • szkolenia personelu w zakresie ultrasonografii i technik blokad,
  • opracowania lokalnych algorytmów i protokołów dokumentacji,
  • zapewnienia odpowiedniego sprzętu (aparaty USG z głowicą liniową, zestawy do blokad),
  • systemu nadzoru i audytu jakości wykonywanych procedur.

Blokada nerwu udowego mogłaby stać się standardem opieki w złamaniach szyjki kości udowej w polskich SOR-ach, podobnie jak stało się to z intubacją RSI czy drenażem opłucnej pod kontrolą USG – wymaga to jednak systematycznego podejścia do edukacji i wdrożenia.

 

10. Dodatkowe inspiracje z wykładów plenarnych

 

Zobacz też:

 

10.1. Major incidents i przygotowanie systemu

Generał Timothy Hodgetts mówił o przygotowaniu cywilnych systemów zdrowia na konsekwencje konfliktów zbrojnych. Podkreślił, że bez znajomości i regularnego ćwiczenia lokalnych planów przez liderów dokumenty strategiczne pozostają tylko papierem.

Zwrócił uwagę na doświadczenia z Ukrainy i Bliskiego Wschodu, które pokazują, jak szybko cywilne SOR-y mogą zostać przytłoczone masowymi stratami. Zalecał wdrażanie zasad MIMMS (Major Incident Medical Management and Support) w codziennej praktyce (NHS – Major Incidents, MIMMS).

 

10.2. Wypalenie zawodowe i wsparcie zespołów

Dr David Carr zachęcał do otwartej rozmowy o wypaleniu zawodowym w medycynie ratunkowej, bez defensywności i stygmatyzacji. Podkreślił, że wypalenie nie jest oznaką słabości, lecz naturalną konsekwencją pracy w wymagającym środowisku.

Zalecał:

  • wdrażanie struktur wsparcia w zespołach,
  • regularne debriefingi po trudnych przypadkach.

 

11. Podsumowanie

 

EUSEM 2025 za nami. Tak jak za Tobą jeden z najdłuższych artykułów na tym blogu – ale tak duża ilość dobrej, praktycznej wiedzy wymagała dłuższej treści.

Zobaczymy, co z opisanych pomysłów przetrwa zderzenie z rzeczywistością na SOR-ze. O rezultatach – zarówno sukcesach, jak i potknięciach – na pewno tu jeszcze napiszemy. Najciekawsze dopiero przed nami.